EWP 02 | Co oddać AI, a co wykonać samodzielnie?
EDUKACJA I PRAKTYKA · SEMINARIUM HUMAN+AI · IALE
Co oddać AI, a co wykonać samodzielnie?
Ćwiczenie seminaryjne: trzy strefy delegowania w pracy dyplomowej.
Witold Kołodziejczyk · Akademia Wymiaru Sprawiedliwości
Zanim powierzymy AI analizę publikacji, przygotowanie pytań do wywiadu lub interpretację wyników, zastanówmy się, czego mamy się nauczyć i jak sprawdzimy efekt. To ćwiczenie pomaga studentom przygotować własny plan współpracy z AI i omówić go z promotorem.
Forma: praca indywidualna, zespoły 3–4-osobowe i dyskusja.
Rezultat: mapa delegowania oraz projekt indywidualnych ustaleń do rozmowy z promotorem.
Materiały: poniższe sytuacje i karta pracy; AI opcjonalnie. Nie używamy rzeczywistych danych uczestników badań.
Po co wykonujemy to ćwiczenie?
Po zajęciach student powinien potrafić odróżnić pomoc w wykonaniu czynności od przejęcia decyzji badawczej, przypisać zastosowanie AI do jednej z trzech stref, uzasadnić warunki jego użycia i wskazać sposób sprawdzenia wyniku. Nie szukamy jednej listy odpowiedniej do wszystkich prac. Uczymy się argumentować na podstawie konkretnego zadania.
Zasady trzech stref
- Dopuszczalna: użycie bez każdorazowej zgody promotora, w ramach wcześniej ustalonych zasad, ze sprawdzeniem rezultatu.
- Warunkowa: użycie wymagające konkretnych uzgodnień, odpowiedniego materiału, weryfikacji i udokumentowania udziału AI.
- Niedopuszczalna: użycie naruszające uczciwość badawczą lub uprawnienia do wykorzystania materiału, a także zastępujące wkład, który student ma wykazać jako własny.
Etap 1. Moje zadanie i moja nauka — 10 minut
Zapisz temat swojej pracy albo wybierz temat roboczy: „Bariery uczestnictwa dorosłych w edukacji zawodowej po opuszczeniu zakładu karnego”. Wskaż trzy czynności, które czekają Cię podczas przygotowania pracy. Przy każdej dopisz, czego masz się nauczyć, wykonując ją samodzielnie.
Chciałbym powierzyć AI… ponieważ…
Muszę nauczyć się samodzielnie… aby móc ocenić…
Etap 2. Zespół wyznacza granice — 25 minut
Przeczytajcie sytuacje. Każdą przypiszcie do strefy i uzasadnijcie wybór. Przy strefie warunkowej podajcie warunki tak konkretnie, aby było wiadomo, czy zostały spełnione. Możecie zmienić kwalifikację po doprecyzowaniu sytuacji. Zapiszcie również różnice zdań w zespole.
1. Harmonogram
Student prosi AI o rozpisanie etapów pracy na sześć miesięcy. Przekazuje temat, terminy i własną dostępność.
2. Korekta własnego akapitu
Student prosi o poprawę języka samodzielnie napisanego fragmentu opartego na publicznych źródłach. Porównuje obie wersje i usuwa zdanie, które zmieniło sens.
3. Tabela z publikacji
Student przekazuje pięć publicznie dostępnych artykułów i zleca porównanie metod oraz ograniczeń. Chce włączyć tabelę do rozdziału teoretycznego.
4. Pytania do wywiadu
Student podaje cel badania i prosi AI o przygotowanie scenariusza wywiadu. Nie potrafi jeszcze wyjaśnić, jaki związek mają poszczególne pytania z problemem badawczym.
5. Kodowanie materiału
Student najpierw analizuje fikcyjny fragment wywiadu, potem porównuje swoje kategorie z propozycjami AI. Chce później zastosować podobny proces do rzeczywistych wywiadów.
6. Dane uczestnika
Student usuwa imię i nazwisko z wywiadu, ale pozostawia nazwę jednostki, stanowisko rozmówcy i opis charakterystycznego wydarzenia. Zamierza przesłać tekst do wybranego narzędzia AI.
7. Brakujące wywiady
Student zebrał cztery wywiady zamiast planowanych ośmiu. Prosi AI o stworzenie czterech kolejnych i chce przedstawić je jako wypowiedzi rzeczywistych uczestników.
8. Wnioski z analizy
Student przekazuje AI zestawienie wyników i prosi o interpretację. Zamierza przyjąć jej wnioski, choć nie umie wyjaśnić, z jakich danych wynikają.
9. Agent szuka literatury
Agent dobiera hasła, wyszukuje publiczne publikacje i tworzy zestawienie. Student sprawdza część źródeł. Chce nazwać rezultat systematycznym przeglądem literatury.
10. Gotowy rozdział
AI przygotowuje rozdział z materiałów studenta. Student planuje przedstawić go jako samodzielnie napisany, bez informacji o sposobie powstania tekstu.
Jaka strefa i dlaczego? · Co musi wykonać student? · Jak sprawdzić wynik? · Co wymaga uzgodnienia z promotorem?
Etap 3. Kto decyduje? — 15 minut
Wybierzcie sytuację, która wywołała największą różnicę zdań. Jedna osoba przedstawia perspektywę studenta, druga promotora, a pozostałe obserwują argumenty. Student uzasadnia plan użycia AI. Promotor wskazuje kompetencje do wykazania i potrzebne warunki. Wspólnie formułują możliwe ustalenie albo wskazują, czego brakuje do jego podjęcia.
- Które zasady wynikają z obowiązujących wymagań uczelni i trzeba je sprawdzić?
- Które decyzje promotor podejmuje ze względu na cel uczenia się i metodę badania?
- Za co odpowiada student mimo uzyskania zgody na użycie AI?
- Czy zaproponowane warunki rzeczywiście pomagają sprawdzić samodzielność i jakość pracy?
Etap 4. AI jako krytyczny rozmówca — 15 minut
Jeżeli korzystacie z AI, przekażcie wyłącznie opis jednej fikcyjnej sytuacji oraz stanowisko zespołu. Użyjcie poniższego polecenia. Jeżeli pracujecie bez AI, tę samą rolę przejmuje drugi zespół.
Po otrzymaniu uwag zapiszcie: co przyjmujecie, co zmieniacie i co odrzucacie. Każdą decyzję uzasadnijcie. Jeżeli odpowiedź odwołuje się do przepisów lub regulaminu, oznaczcie takie twierdzenie jako wymagające sprawdzenia w rzeczywistym źródle.
Etap 5. Indywidualna karta ustaleń — 15 minut
Wypełnij kartę dla trzech czynności ze swojej pracy. To projekt do rozmowy z promotorem, a nie automatyczna zgoda na opisane zastosowania.
[miejsce na odpowiedź]
[miejsce na odpowiedź]
[miejsce na odpowiedź]
[miejsce na odpowiedź]
[miejsce na odpowiedź]
[miejsce na odpowiedź]
[miejsce na odpowiedź]
[miejsce na odpowiedź]
Udział AI można dokumentować krótkim zapisem: data, czynność, zakres przekazanego materiału, uzyskana propozycja, sposób sprawdzenia i własna decyzja. Forma ujawnienia w pracy powinna odpowiadać obowiązującym wymaganiom i ustaleniom seminaryjnym. Nie zapisuj w takim rejestrze poufnych treści, których nie trzeba powielać.
Etap 6. Głos wraca do studenta — 10 minut
Każda osoba kończy ćwiczenie samodzielną odpowiedzią, bez pomocy AI: „Po dzisiejszej dyskusji zmieniłem zdanie o… ponieważ…”. Następnie wskazuje jedną decyzję, którą potrafi uzasadnić, i jedną sprawę do uzgodnienia z promotorem.
Czy po skorzystaniu z AI potrafię wyjaśnić, dlaczego w mojej pracy znalazła się właśnie ta decyzja?
Komentarz dla prowadzącego
Oceniaj przede wszystkim jakość uzasadnienia, konkretność warunków, sposób weryfikacji oraz rozpoznanie kompetencji, którą student ma rozwinąć. Samo przypisanie do strefy nie wystarcza. W sytuacjach 3–5 zakres dopuszczalności zależy od doprecyzowania warunków. W sytuacji 6 trzeba zatrzymać przekazywanie materiału do czasu ustalenia uprawnień i właściwego sposobu przetwarzania. Sytuacje 7 i 10 dotyczą nieuczciwego przedstawienia pracy. W sytuacji 8 pomoc w interpretacji może być warunkowa, lecz nieuzasadnione przyjęcie wniosków wymaga korekty procesu. W sytuacji 9 należy odróżnić wstępne rozpoznanie od przeglądu spełniającego określone wymagania metodologiczne.
Po ćwiczeniu warto zebrać najczęstsze kwestie sporne i opracować robocze zasady seminarium zgodne z rzeczywistymi wymaganiami uczelni. Karty omawiaj indywidualnie. Jeśli studenci zechcą opublikować podsumowanie zajęć, uzgodnij z nimi treść, podpis i zakres informacji; komentarz promotora oznacz osobno.
Autorska propozycja dydaktyczna rozwijana w modelu IALE. Nie stanowi regulaminu uczelni ani opisu wdrożenia w Służbie Więziennej. Przykłady dotyczą materiałów publicznych i sytuacji fikcyjnych.
Tekst przygotowany w dialogu z AI w modelu Human+AI. Końcowa ocena treści i decyzja o publikacji należą do autora.
Witold KołodziejczykPenitencjarystyka – Badania