EWP 04 | Adam — pierwszy rok po zwolnieniu. Studium przypadku
LABORATORIUM DYDAKTYCZNE AWS · STUDIUM PRZYPADKU
Adam — pierwszy rok po zwolnieniu
Jak utrzymać kierunek rozwoju? Kontynuacja ćwiczenia z przedmiotu „Edukacja w warunkach penitencjarnych”, inspirowana projektem SUSS w Singapurze.
Na poprzednich zajęciach opracowaliście program edukacyjny dla Adama. Teraz zaplanujecie, jak zachować ciągłość jego uczenia się i rozwoju po opuszczeniu zakładu karnego. Punktem wyjścia pozostaje Wasz wcześniejszy projekt.
Przeczytajcie omówienie projektu SUSS udostępnione przez prowadzącego i zapoznajcie się z poniższym przypadkiem. Przygotujcie wcześniejszy program edukacyjny Adama. Link do artykułu źródłowego znajduje się na końcu materiału.
Nowe okoliczności są założeniami do symulacji. Zachowajcie wcześniejszą charakterystykę Adama. Jeśli nowe założenie jest z nią sprzeczne, uzgodnijcie z prowadzącym spójną wersję i zapiszcie zmianę. Oddzielajcie znane informacje, założenia i kwestie wymagające sprawdzenia.
1. Wróćcie do wcześniejszego programu
Wskażcie jeden cel, jedno zaplanowane działanie i jeden oczekiwany rezultat wcześniejszego programu, które warto podtrzymać po zwolnieniu. Zaplanowanie działania nie oznacza, że Adam je ukończył lub osiągnął zakładany rezultat. Nie dopisujcie mu nieustalonych wcześniej osiągnięć.
2. Adam przygotowuje się do zwolnienia
Adam opuści zakład karny za sześć tygodni. Chce kontynuować naukę i znaleźć pracę. Na spotkaniu dotyczącym przygotowania do zwolnienia mówi:
„Chcę dalej się uczyć, ale najpierw muszę mieć z czego żyć. Obawiam się, że jeśli odłożę naukę, już do niej nie wrócę. Potrzebuję wiedzieć, od czego zacząć i do kogo się zgłosić”.
Bliska osoba oferuje mu mieszkanie przez pierwsze trzy miesiące. Nie wiadomo jeszcze, co będzie później. Adam ma możliwość rozmowy o pracy w magazynie; nie otrzymał oferty zatrudnienia, a ewentualna praca może być zmianowa. Ma podstawowe umiejętności korzystania z telefonu i komputera, lecz mało doświadczenia w samodzielnym załatwianiu spraw przez internet. Po zwolnieniu będzie miał telefon; dostęp do komputera i stabilnego internetu wymaga ustalenia.
Adam wskazuje jako mocne strony wytrwałość w praktycznych zadaniach i zainteresowanie logistyką. Może liczyć na kontakt ze wspomnianą bliską osobą. Chce sam uczestniczyć w podejmowaniu decyzji i rozumieć, dlaczego proponuje mu się daną drogę nauki.
W miejscowości, do której wraca, można szukać oferty edukacji dorosłych, doradztwa zawodowego i pomocy społecznej. Nie sprawdzono jednak zasad przyjęcia, terminów, kosztów ani faktycznej dostępności wsparcia. Nie uzgodniono również osoby lub instytucji koordynującej jego ścieżkę. Nie zakładajcie automatycznego przyznania świadczeń, przyjęcia do szkoły ani dostępności konkretnej usługi.
3. Wasze pytanie przewodnie
Jak zaplanować kontynuację rozwoju Adama przez pierwszy rok po zwolnieniu, uwzględniając jego decyzje, dotychczasową naukę, pracę, warunki życia i dostępne wsparcie?
Inspiracją jest opis projektu SUSS z Singapuru: ciągłość edukacji podczas odbywania kary i po zwolnieniu, współpraca instytucji oraz elastyczne formy uczenia się. Nie kopiujcie programu uczelnianego bez sprawdzenia, czy odpowiada wykształceniu, potrzebom i możliwościom Adama. Studia wyższe są jedną z możliwych dróg, jeśli spełnia warunki i sam je wybiera. Opis SUSS nie stanowi dowodu skuteczności Waszego planu ani jego wpływu na powrotność do przestępstwa.
4. Zaprojektujcie ścieżkę na pierwszy rok
Plan powinien obejmować pięć etapów wskazanych poniżej: przygotowanie do zwolnienia i cztery okresy pierwszego roku na wolności. Uwzględnijcie uczenie się, warunki mieszkaniowe, utrzymanie, relacje i kompetencje cyfrowe.
- Sześć tygodni przed zwolnieniem.
- Pierwszy miesiąc na wolności.
- Miesiące 2–3.
- Miesiące 4–6.
- Miesiące 7–12.
Dla każdego etapu zapiszcie:
- Cel, który proponujecie uzgodnić z Adamem, oraz sposób uwzględnienia jego decyzji.
- Konkretne działanie i termin.
- Osobę podejmującą działanie i potrzebne wsparcie.
- Zasoby, koszty i warunki dostępu wymagające potwierdzenia.
- Możliwą przeszkodę i wariant działania.
- Obserwowalny wskaźnik postępu oraz termin przeglądu planu.
Zaznaczcie trzy najważniejsze niewiadome. Dodatkowe informacje o Adamie oznaczajcie jako założenia. Wyraźnie rozróżniajcie dostępne wsparcie od wsparcia, którego dostępność trzeba dopiero potwierdzić.
5. Wybierzcie wariant właściwy dla swojej grupy
Penitencjarystyka
opracujcie indywidualny plan edukacji i rozwoju. Uzasadnijcie dobór celów, metod i form wsparcia. Pokażcie, jak Adam współdecyduje o planie oraz jak zachowujecie związek z wcześniejszym programem edukacyjnym.
Rezultat: indywidualny plan edukacji i rozwoju Adama.
Bezpieczeństwo wewnętrzne
opracujcie mapę współpracy instytucji wspierających tę samą ścieżkę. Wskażcie proponowany sposób koordynacji, przekazywania kontaktu do kolejnej instytucji i reagowania na przerwę we wsparciu. Rozróżnijcie ustalone kompetencje instytucji od Waszych propozycji. Uwzględnijcie prywatność i zakres informacji rzeczywiście potrzebnych do udzielenia pomocy. Opuszczenie zakładu karnego samo w sobie nie uzasadnia uznania Adama za zagrożenie.
Rezultat: mapa współpracy instytucji wspierających ścieżkę Adama.
6. Współpraca z AI i samodzielne uzasadnienie
Najpierw opracujcie własną propozycję. Następnie możecie poprosić AI o wskazanie luk, sprzeczności i nieuzasadnionych założeń. Zweryfikujcie twierdzenia o realnych instytucjach i ofertach w aktualnych źródłach; odpowiedź AI nie jest potwierdzeniem dostępności usługi. Zapiszcie przyjęte i odrzucone sugestie wraz z uzasadnieniem. Ostatecznego planu bronicie po zamknięciu rozmowy z AI.
7. Co oddajecie i co będzie oceniane?
- Plan na 12 miesięcy wraz z etapem przygotowania do zwolnienia.
- Uzupełnienie właściwe dla swojej grupy: plan indywidualny lub mapę współpracy.
- Zapis przyjętych i odrzuconych sugestii AI wraz z uzasadnieniem, jeżeli korzystaliście z AI.
- Indywidualną refleksję: „Którą decyzję potrafię uzasadnić i na jakiej podstawie?”.
Jeżeli podczas zajęć prowadzący przekaże dodatkowe informacje o sytuacji Adama, dołączcie również krótkie uzasadnienie wprowadzonych zmian.
Ciągłość z poprzednim programem, podmiotowość Adama, wykonalność, jasna odpowiedzialność, sprawdzalne wskaźniki oraz samodzielność uzasadnienia. Jeśli plan będzie aktualizowany, oceniana będzie również jakość korekty.
Opracowanie dydaktyczne: dr Witold Kołodziejczyk, w partnerstwie z AI. Materiał stanowi kontynuację ćwiczeń prowadzonych przez autora. AI wspierała rozwinięcie scenariusza i redakcję; dobór celów, ostateczny kształt oraz decyzja o wykorzystaniu materiału należą do autora. Przypadek Adama jest fikcyjną symulacją dydaktyczną.
Lektura inspirująca
Tay, H. L., Chia Beng Hock, A., Singh, H. (2026). Sustainability Education for Reintegration: The Singapore University of Social Sciences (SUSS) Prison School Project as an Innovative Model for Societal Resilience. Proceedings, 151, 4.
Przeczytaj artykuł źródłowy →Do pracy nad przypadkiem szczególnie przydatne są sekcje 4.1–4.3 oraz 5. Pełna lektura pozwala szerzej ocenić założenia i ograniczenia opisanego projektu.